Prey Veng Documentation Center: Classroom Forum on The Impacts and Essential Needs of Evacuees, Refugees, and Internally Displaced Persons (IDPs) – February 9, 2026

[ENGLISH BELOW]

របាយការណ៍សកម្មភាពបង្រៀននៃគម្រោងវេទិកាថ្នាក់រៀន របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា
ប្រធានបទ៖ ផលប៉ះពាល់ និងតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ប្រជាជនជម្លៀស ភៀសខ្លួន និងភៀសសឹក

បង្រៀនដោយ៖ ផេង ពង្សរ៉ាស៊ី
របាយការណ៍ដោយ៖ ដារ៉ារដ្ឋ មេត្តា
ចំណាប់អារម្មណ៍សិស្សដោយ៖ ថុន ស្រីពេជ្រ
រូបថតដោយ៖ ថុន ស្រីពេជ្រ និង ដារ៉ាដ្ឋ មេត្តា

នៅវេលាម៉ោង៨និង៣០នាទីព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សិស្សានុសិស្សថ្នាក់ទី១២ចំនួន១៤នាក់ (ស្រី៩នាក់ និងប្រុស៥នាក់) មកពីវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន កំពង់លាវ បានចូលរួមវេទិកាថ្នាក់រៀនរៀបចំដោយសាខាមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ខេត្តព្រៃវែង។ ប្រធានបទដែលត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សា និងបង្ហាញ គឺ «ផលប៉ះពាល់ និងតម្រូវការចាំបាច់ របស់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងការចាកចេញពីផ្ទះសំបែង(១៩៧៥-២០២៥)ក្រោមហេតុផលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សុវត្ថិភាព និងជម្លោះប្រដាប់អាវុធបង្កដោយទាហានឈ្លានពានថៃ»។ ប្រធានបទបន្ទាប់បន្សំគឺ «ព្រឹត្តិការណ៍ជម្លៀសក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩)» ក៏ត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សាជាមួយសិស្សានុសិស្សដែរ។ វេទិកាថ្នាក់រៀននេះ មានគោលបំណងសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ៖ ១) ផ្តល់ដល់សិស្សានុសិស្សនូវចំណេះដឹងស្តីពីផលប៉ះពាល់ និងតម្រូវការចាំបាច់ដើម្បីរស់របស់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ព្រឹត្តិការណ៍ជម្លៀស និងជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ។ ២) ការសិក្សាឈ្វេងយល់បន្ថែមពីប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរក្រហម និង ៣) ការត្រឹះរិះពិចារណាពីការទប់ស្កាត់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងសង្គ្រាមនៅកម្ពុជានាពេលអនាគត។

គ្រូឧទ្ទេស ផេង ពង្សរ៉ាស៊ី បានប្រាប់ដល់សិស្សពីប្រធានបទដែលត្រូវពិភាក្សានៅក្នុងថ្ងៃនេះគឺ «ផលប៉ះពាល់ និងតម្រូវការចាំបាច់ដើម្បីរស់របស់ប្រជាជនកម្ពុជា សម្រាប់ការចាកចេញពីផ្ទះសំបែង ក្រោមហេតុផលនយោបាយ សុវត្ថិភាព សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គ្រាមប្រដាប់អាវុធដែលបង្កដោយភាគីថៃ»។ លោក រ៉ាស៊ី ក៏បានប្រាប់ដល់សិស្សដែរថា ប្រធានបទពីប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម ក៏ត្រូវបានលើកយកមកបង្រៀននៅក្នុងថ្ងៃនេះដែរ។

បន្ទាប់មកគ្រូឧទ្ទេសបានលើកជាសំណួរទៅកាន់សិស្សានុសិស្សថា «តើប្រជាជនកម្ពុជា ធ្លាប់ទទួលរងការចាកចេញពីផ្ទះសំបែងប៉ុន្មានដងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៥-២០២៥? បន្ទាប់ពីមានការពិភាក្សាតិចតួចនៅក្នុងក្រុមសិស្ស លោក​ រ៉ាស៊ី បានសង្ខេបថា ប្រជាជនកម្ពុជាធ្លាប់បានចាកចេញពីផ្ទះសំបែងរបស់ខ្លួនចំនួនបីលើកគឺ ការចាកចេញពីផ្ទះសំបែងក្រោមព្រឹត្តិការណ៍នៃការជម្លៀសដោយបង្ខំរបស់ខ្មែរក្រហម ការភៀសខ្លួនទៅកាន់ជំរុំស្ថិតនៅតាមព្រំដែនក្នុងគោលបំណងស្វែងរកការជ្រកកោនពីប្រទេសមួយចំនួន និងការភៀសសឹក ដែលបង្កដោយជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ បន្ទាប់មកទៀត វាគ្មិនបានពន្យល់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំង៣ខាងលើ ដល់សិស្សានុសិស្សដូចខាងក្រោម៖

១) ការជម្លៀសដោយបង្ខំ៖ ដែលមានការបង្ខំដោយអំណាចនយោបាយឬអាវុធ នៅក្នុងគោលបំណងបម្រើអង្គការ លើវិស័យកសិកម្ម។ តើផលប៉ះពាល់នៃ«ការជម្លៀសដោយបង្ខំមានអ្វីខ្លះ? ការជម្លៀសដោយបង្ខំមានផលប៉ះពាល់ដូចខាងក្រោម៖
– ធ្វើឱ្យបែកបាក់គ្រួសារ៖ ដែលកើតឡើងយ៉ាងតក់ក្រហល់ធ្វើឱ្យបាត់សមាជិកគ្រួសារ ដូចជារបបខ្មែរក្រហមបានជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញទៅទីជនបទធ្វើស្រែចម្ការ និងបែងចែកទៅធ្វើការតាមកងផ្សេងៗគ្នា។
– ការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ៖ នៅពេលខ្មែរក្រហមកាន់អំណាចប្រជាជនកម្ពុជាដែលនៅទីប្រជុំជន ធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រភ្លាមៗនិងបាត់បង់សិទ្ធិកាន់កាប់។ ខ្មែរក្រហមបានប្រាប់ប្រជាជនថាទៅតែរយៈពេល៣ថ្ងៃ មិនបាច់យកសម្ភារអ្វីច្រើនទេ ហើយរបស់របរដែលទុកក្នុងផ្ទះត្រូវបានខ្មែរក្រហមរុះរើដកហូត។
– វិបត្តផ្លូវចិត្ត៖ បានកើតឡើងចំពោះអ្នកដែលធ្លងកាត់របបខ្មែរក្រហម ដូចជាសោកសៅ ខឹងស្អប់ នៅពេលរំឭករឿងរ៉ាវកាលពីរបបខ្មែរក្រហម។ អត្តសញ្ញាណ៖ ក្មេងកំព្រាដែលបាត់បង់ឪពុកម្ដាយពីរបបខ្មែរក្រហម និងត្រូវបានជនបរទេសយកទៅចិញ្ចឹមមើលថែទាំងតាំងពីតូចដែលមិនទទួលបានការអប់រំពីវប្បធម៌ ភាសា ទំនៀមទម្លាប់ មិនយល់ដឹងអំពីអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន រួមទាំងមានបទពិសោធ៍ជូរចត់ទាក់ទងអតីតកាល ដូច្នេះបានបំភ្លេចនូវអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនចោលនិងតាំងខ្លួនជាបរទេសមានអត្តសញ្ញាណថ្មី។

២) ការភៀសខ្លួនទៅកាន់ព្រំដែន៖ សំដៅលើប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមខ្លះ មានបំណងដោយខ្លួនឯងចាកចេញពីផ្ទះសម្បែង ឬប្រទេសជាតិ ដើម្បីស្វែងរកការចាកចេញទៅក្រៅប្រទេសដើម្បីសុវត្ថិភាព។ តើផលប៉ះពាល់នៃ«ការភៀសខ្លួនទៅព្រំដែន មានអ្វីខ្លះ?» ផលប៉ះពាល់នៃការភៀសខ្លួនទៅព្រំដែនរួចមាន៖
– ការពឹងផ្អែកលើជំនួយ (បាត់បង់ឯករាជ្យសេដ្ឋកិច្ច)។ ប្រជាជនភៀសខ្លួនទាំងនោះ មិនមានទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីសោះ សូម្បីតែទឹកក៏មានការដឹកមកពីខាងក្រៅ ចែកឱ្យប្រជាជនជម្លៀសម្នាក់ទទួលបានមួយអម្រែកប្រើប្រាស់ឱ្យបានមួយថ្ងៃ។ ចំណែកស្បៀងមានសម្រាប់ទុកហូបរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍ទើបបើកអង្ករម្ដង។
– ខ្វះការអប់រំ៖ កុមារបាត់បង់ឱកាសសិក្សាតាមស្តង់ដា។ ទោះបីជាកន្លែងខ្លះមានការអប់រំក៏ដោយដូចជាជំរំរបស់ជនភៀសខ្លួនវៀតណាម ប៉ុន្តែនៅជំរំរបស់ជនជាតិខ្មែររស់នៅកម្រទទួលបាននូវការអប់រំណាស់។
– សន្តិសុខ និងការរើសអើង៖ ប្រឈមនឹងការកេងប្រវ័ញ្ច និងការរើសអើងពីម្ចាស់ស្រុក ដូចជាជនភៀសខ្លួនកម្ពុជា ទៅរស់នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មានការរើសអើងពីជនជាតិថៃ និងការរំលោភបំពានពីទាហានថៃ ហើយអ្នកទាំងនោះមិនបានទៅប្រទេសទី៣នោះទេ។ ក្រោយមកត្រូវបានទាហាថៃដឹកបញ្ជូនមកវិញ ទម្លាក់សម្លាប់តាមជម្រាលភ្នំដងរែក។
– បញ្ហាសុខភាព៖ ជំងឺឆ្លងរីករាលដាលក្នុងជំរំដែលខ្វះអនាម័យ ដូចជាជំងឺគ្រុនចាញ់។ មិនតែប៉ុណ្ណោះជនភៀសខ្លួនរងនូវវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរដូចជា៖ គ្រោះថ្នាក់តាមផ្លូវ ការជិះទូកតាមសមុទ្រឬដើរកាត់ព្រៃ ជាន់មីន, ប្រឈមការជួញដូរមនុស្ស,លក្ខខណ្ឌក្នុងជំរំ ភាពចង្អៀតណែន កង្វះស្បៀងអាហារ និងទឹកស្អាត,វិបត្តផ្លូវចិត្ត ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃអនាគត និង បញ្ហាឯកសារដែលក្លាយជា មនុស្សគ្មានរដ្ឋ ពិបាកទទួលការការពារតាមច្បាប់។

៣) ការភៀសសឹកចេញពីតំបន់សង្គ្រាម៖ គឺជាការរត់គេចភ្លាមៗពីតំបន់ប្រយុទ្ធគ្នា។ តើផលប៉ះពាល់នៃ«ការភៀសខ្លួនពីតំបន់សង្គ្រាមមានអ្វីខ្លះ?» ផលប៉ះពាល់ការភៀសខ្លួនពីតំបន់សង្គ្រាមរួមមាន៖
– បង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់លើរូបរាងកាយ៖ ប្រឈមនឹងគ្រាប់កាំភ្លើង គ្រាប់បែក គ្រាប់មីន ដែលអាចបណ្ដាលឱ្យពិការ និងបាត់បង់ជីវិត។
– ការរស់នៅដោយភាពភ័យខ្លាច៖ ប្រជាជនភៀសសឹកនេះមិនបានយកអ្វីមកជាមួយច្រើនដែរ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យតែនៅមានជីវិតរស់រួចផុតពីគ្រាប់បែកដែលសត្រូវឈ្លាបពានបាញ់មក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះបារម្ភអំពីទ្រព្យសម្បត្តិ ផ្ទះសំបែងដែលរងការខូចខាត។
– ជីវភាពរស់នៅធ្លាក់ចុះ៖ បោះបង់ចោលការងារ និងមុខរបរភ្លាមៗ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិមួយចំនួនត្រូវនិងចោរសៀមយក។
– បញ្ហាសុខភាព៖ រស់នៅប្រមូលផ្ដុំក្នុងកន្លែងគ្មានអនាម័យដោយសារតែមានជនភៀសខ្លួនច្រើន។

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការពិភាក្សាពីប្រធានបទដំបូងរួចមក វាគ្មិនបានបន្តពន្យល់ពីប្រធានបទសំខាន់មួយទៀតគឺ ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩)។ នៅផ្នែកនេះ វាគ្មិនបានលើកឡើងពី «ទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាជនក្នុងរបបខ្មែរក្រហម» ដើម្បីឱ្យសិស្សអាចមានការប្រៀបធៀបដូចជា៖ ១) ការធ្វើដំណើរដោយលំបាក (ពុំមានការត្រៀមខ្លួនជាមុន ពុំមានអាហារហូបគ្រប់គ្រាន់ និងការបាត់បង់ជីវិតនៅតាមផ្លូវ)។ ២) ការធ្វើទារុណកម្មលើកាយសម្បទា (ប្រជាជនកម្ពុជាធ្វើការចំនួន១២ទៅ១៥ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ លើកទំនប់ជីកប្រឡាយគ្មានឧបករណ៍គ្រប់គ្រាន់)។ ៣) ការអត់ឃ្លាន និងកង្វះជីវជាតិ (របបអាហារមានតែបបររាវ លាយដើមចេក ត្រកួន ឬមើមក្ដួច ដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ)។ ៤) ការបាត់បងសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន (បំបែកគ្រួសារទៅតាមកងចល័ត លុបំបាត់សាសនា បំបិទការអប់រំ)។ ៥) ការសម្លាប់រង្គាល (បោសសម្អាតបញ្ញាវ័ន្ត និងរស់ក្រោមភាពភ័យខ្លាចអង្គការភ្នែកម្នាស់)។​ ៦) កង្វះប្រព័ន្ធសុខាភិបាល (ស្លាប់ដោយសារជំងឺគ្រុនចាញ់ អាសន្នរោគ និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំអាចម៍ទន្សាយ)។

មកដល់ត្រង់ចំណុចនេះវាគ្មិនបានផ្ដល់ឱកាសដល់សិស្សានុសិស្សបានលើកជាសំណួរទាក់ទងនឹងប្រធានបទដំបូង និងប្រធានបទបន្ទាប់។សិស្សានុសិស្សពីរនាក់បានលើកជាសំណួរថា៖
o តើអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ត្រូវបានខ្មែរក្រហមធ្វើបាបយ៉ាងដូចម្ដេចខ្លះ?
o តើពេលណា ទើបប្រជាជនកម្ពុជាមានសិទ្ធិសេរីភាពពីក្រុមខ្មែរក្រហម?

ជាងចុងក្រោយ គ្រូឧទ្ទេសបានបង្ហាញពី «តម្រូវចាំបាច់សម្រាប់ប្រជាជនជម្លៀស ភៀសខ្លួន និង ភៀសសឹក ដើម្បីការរស់រានមានជីវិតពីហេតុការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនោះ។ គ្រូឧទ្ទេស បានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការខុសៗគ្នារបស់ប្រជាជន សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ខុសៗគ្នា។ តម្រូវការរបស់ប្រជាជននៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម គឺត្រូវការហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ និងរកវិធីសាស្ត្រដើម្បីបានហូបឆ្អែត។ តម្រូវការរបស់ប្រជាជនភៀសខ្លួនគឺ សុខសុវត្ថិភាព និងសន្តិភាព ដែលជាមូលហេតុនាំឱ្យអ្នកទាំងនោះភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសទី៣ ដើម្បីអាចមានជីវិតរស់នៅប្រសើរជាងមុន។ ចំណែកតម្រូវការប្រជាជនភៀសសឹកវីញ គឺសន្តិភាព ស្ថេរភាពសង្គម និងគ្មានសង្គ្រាម។ វាគ្មិនក៏បានរំឭកដល់សិស្សានុសិស្សផងដែរ អ្វីដែលថែរក្សាសន្តិភាពបានគឺទប់ស្កាត់កុំឱ្យមានសង្គ្រាម រៀនពីសង្គ្រាមនិងត្រៀមខ្លួនដើម្បីធ្វើសង្គ្រាម។

Teaching Activity Report: Classroom Forum Project of Documentation Center of Cambodia (DC-Cam)

Topic: The Impacts and Essential Needs of Evacuees, Refugees, and Internally Displaced Persons (IDPs)
Instructor: Pheng Pong-Rasy
Report by: Darar០th Meta
Student Reflections by: Thon Sreypich
Photos by: Thon Sreypich and Darar០th Meta

At 8:30 AM on February 9, 2026, 14 Grade 12 students (9 females and 5 males) from Hun Sen Kampong Leav High School participated in a classroom forum organized by Prey Veng Documentation Center. The main topic of discussion was “The Impacts and Essential Needs of the Cambodian People Forced to Leave Their Homes (1975–2025) Due to Political, Economic, Safety Reasons, and Armed Conflicts Caused by Thai Aggressor Troops.” A secondary topic, “Evacuation Events During the Democratic Kampuchea Regime (1975–1979),” was also discussed.

The forum had three primary objectives: 1) to provide students with knowledge regarding the impacts and survival needs of Cambodians who experienced forced evacuations and the Cambodia-Thailand border conflicts, 2) to further study Khmer Rouge history, 3) to encourage critical thinking on the prevention of genocide and future wars in Cambodia.

IMPACT OF EVACUEES, REFUGEES, AND INTERNALLY DISPLACED PERSON
Instructor Pheng Pong-Rasy opened by asking the students: “How many times have Cambodians been left their homes between 1975 and 2025?” Following a group discussion, Mr. Rasy summarized that there were three major instances:

1) Forced Evacuation (Khmer Rouge Era)
Driven by political power and armed force to serve the “Angkar” in the agricultural sector.
– Family Separation: Sudden displacements led to missing family members as people were moved from Phnom Penh to rural labor camps.
– Loss of Property: Citizens instantly became impoverished as the Khmer Rouge abolished private ownership. Many were told they would return in three days, only for their homes to be ransacked.
– Psychological Trauma: Lasting grief and anger.
– Identity Crisis: Orphans raised abroad often lost touch with their culture, language, and original identity, adopting new foreign identities.

2) Escape to the Border (Refugee Crisis)
Survivors seeking safety or a path to a third country.
– Aid Dependency: Total loss of economic independence; refugees relied on delivered water and weekly rice rations.
– Lack of Education: Children lost standard educational opportunities.
– Security & Discrimination: Refugees faced exploitation and abuse by Thai soldiers. Some were tragically forced back and killed at the Preah Vihear (Dangrek Mountains) cliff.
– Health Crises: Rapid spread of infectious diseases (malaria) in overcrowded, unsanitary camps, along with the dangers of landmines and human trafficking.

3) Border Conflicts
Immediate escape from active combat zones.
– Physical Danger: Threats from bullets, bombs, and landmines causing disability or death.
– Living in Fear: Fleeing with nothing just to survive, while constantly worrying about destroyed property.
– Economic Decline: Sudden abandonment of jobs and livelihoods; some property was seized or looted.

PRESENTATION OF LIFE UNDER KR (1975–1979)
The instructor highlighted the extreme suffering during this regime to allow students to compare historical hardships:

– Arduous Travel: No preparation, lack of food, and many deaths along the way.
– Physical Torture: Working 12 to 15 hours a day on dams and canals without proper tools.
– Starvation: Diets consisting only of watery porridge mixed with banana stalks or wild tubers.
– Loss of Basic Rights: Abolishment of religion, education, and the family unit.
– Mass Killings: Purges of intellectuals under the “pineapple eyes” (constant surveillance) of the Angkar.
– Healthcare Collapse: Deaths from malaria and cholera; use of primitive “rabbit dropping” traditional medicine.

STUDENTS Q&A
Students engaged with the material by asking:
1- How were Muslims treated and persecuted by the Khmer Rouge?
2- When did the Cambodian people finally regain their freedom from the Khmer Rouge?

ESSENTIAL NEEDS OF EVACUEES, REFUGEES, AND INTERNALLY DISPLACED PERSON
In closing, the instructor emphasized that “essential needs” varied by era:
Khmer Rouge era: The primary need was food and survival strategies.
Refugee era: The need was safety and a path to a better life in a third country.
Conflict era: The current need is peace, social stability, and the absence of war.

CONCLUSION
Mr. Rasy concluded the lesson/topics and gave the students a meaningful message. The final message to students was that peace is maintained through education—understanding the history of war is the first step in preventing its return.

Student Reflection

ENGLISH BELOW
ខ្ញុំឈ្មោះ ឈួន សាន់ដាវ៉ាន់ ភេទស្រី អាយុ១៦ឆ្នាំ ជាសិស្សរៀនថ្នាក់ទី១២ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុនសែនកំពង់លាវ។ បន្ទាប់ពីខ្ញុំបានចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី វេទិកាថ្នាក់រៀននៅក្នុងថ្ងៃនេះ បានធ្វើឱ្យខ្ញុំដឹងពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាម តាំងពីសម័យ លន់ នល់ សម័យខ្មែរក្រហម និងសង្គ្រាមរហូតមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ។ កាលពីអតីតកាល យើងក៏មានសង្គ្រាមដែរ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមស៊ីវិល ដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេស។ ចូលមកដល់របបខ្មែរក្រហម អ្នកដែលជាជនភៀសខ្លួនពុំមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងការធ្វើអ្វីបានទាំងអស់ ដោយគាត់ត្រូវទៅរស់នៅក្នុងសហករណ៍មួយ ដែលគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ និង ត្រូវបង្ខំឱ្យធ្វើការងារជាទម្ងន់ជូនអង្គការ ចំនួន១២ម៉ោង ទៅ១៥ម៉ោង ក្នុង១ថ្ងៃ។ លើសពីនេះទៅទៀត នៅក្នុងសម័យនោះដែរ នៅពេលដែលប្រជាជនមានជំងឺគឺពុំមានថ្នាំសង្កូវដើម្បីព្យាបាលតាមផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រទេ។ រីឯសម័យបច្ចុប្បន្ន នៅពេលប្រទេសមានសង្គ្រាម ប្រជាជនដែលរស់នៅតាមព្រំដែនត្រូវភៀសសឹកទៅកាន់ទីកន្លែងដែលមានសុវត្ថិភាព។ ផ្សេងពីនេះ ប្រជាជន ត្រូវឃ្លាតឆ្ងាយពីផ្ទះសំបែង ខ្វះខាតស្បៀងអាហារ គ្មានសម្ភារប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ និង គ្មានបង្គន់អនាម័យ។ ខ្ញុំមានការពិបាកចិត្ត និង អាណិតដល់ប្រជាជនខ្មែរដែលជាជនភៀសសឹកណាស់។ រហូតមកដល់ពេលនេះ ពួកគាត់នៅតែមិនទាន់មានកន្លែងសម្រាប់រស់នៅ បានស្រួលនៅឡើយទេ។ ជាពិសេស ប្រជាជនដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងតំបន់ចំនួន១៤កន្លែង ដែលថៃ បានប្លន់យកទៅ។ ខ្ញុំមានការសោកស្តាយ នូវតំបន់ចំនួន១៤កន្លែងនោះខ្លាំង ព្រោះតំបន់នោះ ជាកន្លែងដែលប្រជាជនខ្មែរធ្លាប់រស់នៅពីមុន ហើយកន្លែងនោះមួយចំនួន ក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់ទេសចរណ៍របស់ប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ ក្នុងនាមខ្ញុំជាសិស្ស ខ្ញុំមិនអាចជួយជាកម្លាំងដល់ពូៗបងៗកងទ័ពបាន ប៉ុន្តែខ្ញុំមានជាកម្លាំងចិត្ត ក៏ដូចជាទឹកចិត្ត បន្តិចបន្តួច ដើម្បីឧបត្ថម្ភជូនដល់គាត់ រួមមានស្បៀង របស់របរប្រើប្រាស់ និង ថវិកាមួយចំនួន។ បើសិនជាប្រទេសយើងមានសន្តិភាព ខ្ញុំមានតែការខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ ដើម្បីអភិវឌ្ឍប្រទេស ឱ្យបានរីកចម្រើន ជាពិសេស ត្រូវឈ្វេងយល់ពីសង្គ្រាមឱ្យបានច្រើន និង ដឹងពីការទប់ស្កាត់សង្គ្រាម។

Chhuon Sandavan, Female, 16 years old, Grade 12 student at Hun Sen Kampong Leav High School

After participating in today’s classroom forum, I have learned a great deal about the history of war in Cambodia, ranging from the Lon Nol era and the Khmer Rouge regime to the conflicts that have continued into the present day. In the past, our country suffered from civil wars that broke out internally. During the Khmer Rouge regime, refugees possessed no rights at all; they were forced to live in cooperatives without sufficient food and were coerced into performing heavy labor for the “Angkar” for 12 to 15 hours a day. Furthermore, during that era, when people fell ill, there was no proper medical medicine available for treatment.

In the present day, when war occurs, people living along the borders are asked to flee to safe zones. Beyond that, people are displaced from their homes and suffer from food shortages, a lack of basic supplies, and poor sanitation. My heart is heavy with pity for the Cambodian people who are victims of displacement. Even now, they still do not have a comfortable place to live. I am especially concerned for the people who once lived in the 14 areas that were seized by Thailand. I deeply regret the loss of those 14 locations because they are places where Cambodians lived for generations, and some of those areas are connected to Cambodia’s tourism sector.

As a student, while I cannot provide physical labor to support our soldiers, I offer them my moral support and small contributions, including food, daily necessities, and some funds. If our country remains at peace, my commitment is to study hard to help develop our nation. Most importantly, I want to study the history of war extensively so that I can understand how to prevent it in the future.

ENGLISH BELOW
ខ្ញុំឈ្មោះ ធួក លីថាយ ភេទប្រុសអាយុ១៧ឆ្នាំ ជាសិស្សរៀនថ្នាក់ទី១២ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុនសែន កំពង់លាវ។ នៅពេលដែលខ្ញុំ បានចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី វេទិកាថ្នាក់រៀនផ្ទាល់នៅក្នុងថ្ងៃនេះ បានធ្វើឱ្យខ្ញុំកាន់តែយល់ដឹងពីប្រជាជនភៀសសឹកបន្ថែមទៀត ថាពួកគាត់ បានជួបនឹងផលវិបាកអ្វីខ្លះ និងមានអារម្មណ៍បែបណានៅពេលដែលជួបនឹងព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាម។ កាលពីសម័យមុន នៅពេលដែលប្រជាជនបានជួបនឹងបញ្ហាសង្គ្រាមរួច ប្រជាជនក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដោយកាលពីពេលនោះ ប្រជាជនត្រូវរងនូវការធ្វើបាប ការកាប់សម្លាប់យ៉ាងរង្គាល។ លើសពីនេះទៅទៀត ខ្មែរក្រហម បានបង្អត់អាហារប្រជាជន បង្ខំឱ្យប្រជាជនធ្វើការជាទម្ងន់ ហើយនៅពេលដែលប្រជាជនឈឺ គឺពុំមានថ្នាំសង្កូវ ដើម្បីព្យាបាលទេ ហើយនៅសម័យនោះដែរ គឺពុំមានប្រព័ន្ធអប់រំត្រឹមត្រូវឡើយ។ ចំណែកឯសង្គ្រាមនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាសង្គ្រាមនៅតាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា ថៃ ដោយថៃបានចូលមកឈ្លាននៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា រហូតដល់ថៃ បានកាន់កាប់តំបន់ចំនួន១៤កន្លែងរបស់កម្ពុជា។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍មិនសប្បាយចិត្តដែលថៃ បានមកឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ទាំងដែលកម្ពុជាមិនបានទៅបង្កជម្លោះជាមួយថៃទាល់តែសោះ។ កម្ពុជា ជាប្រទេសតូច មិនមានសព្វាវុធច្រើន ដូចជាប្រទេសថៃទេ ប៉ុន្តែថៃនៅតែបន្តឈ្លានពាន និង ប៉ុនប៉ងយកទឹកដីកម្ពុជា អស់ជាច្រើនជំនាន់។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍អាណិតដល់ប្រជាជនភៀសសឹកនៅតាមជំរំ ណាស់ ដោយអ្នកខ្លះពោះធំ អ្នកខ្លះកូនខ្ចី ជាពិសេសខ្ញុំអាណិតចាស់ៗ ដែលគាត់បានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមពីមុនរួចមកហើយ និង ឥឡូវនេះ ពួកគាត់ ត្រូវមកជួបសង្គ្រាមម្តងទៀត ដែលជីវិតរបស់គាត់ ត្រូវរត់គេចពីការទម្លាក់គ្រាប់បែក និង សង្គ្រាមរហូត។ ខ្ញុំគិតថា រដ្ឋាភិបាល គួរដោះស្រាយសង្គ្រាមនេះ ដោយសន្តិវិធី គឺដោះស្រាយតាមផ្លូវច្បាប់ ហើយបើសិនជាផ្លូវច្បាប់ យើងនៅតែមិនអាចដោះស្រាយបានទេ គឺមានតែផ្លូវធ្វើសង្គ្រាម ។ ប៉ុន្តែថៃ បានឈ្លានពានមកលើទឹកដីយើងមុន ដូច្នេះក្នុងនាមយើងជាម្ចាស់ផ្ទះ យើងត្រូវតែមានសិទ្ធការពារ និង យកអ្វីដែលជារបស់យើងត្រឡប់មកវិញ។ បើប្រទេសមានសន្តិភាពបរិបូរណ៍ ខ្ញុំនឹងខិតខំរៀនសូត្រឱ្យបានខ្លាំង ជាពិសេស ខិតខំសិក្សាពីសង្គ្រាម ដើម្បីការពារប្រទេសកុំឱ្យមានសង្គ្រាមម្តងទៀត។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់កូនចៅខ្ញុំ ឱ្យខិតខំរៀនឱ្យបានចេះដឹង ដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសជិតខាងមើលងាយ ហើយខិតខំអភិវឌ្ឍប្រទេសយើងឱ្យខ្លាំង ឬយ៉ាងហោចណាស់ ឱ្យបានស្មើជាមួយនឹងប្រទេសដទៃដែរ។

Thuok Lythai (Male), 17 years old, Grade 12 student at Hun Sen Kampong Leav High School

Participating in today’s classroom forum has given me a much deeper understanding of displaced persons—specifically the hardships they endure and how they feel when caught in the midst of war. In the past, after the initial conflicts, our people fell into the Khmer Rouge regime. During that time, they suffered from horrific abuse and mass killings. Furthermore, the Khmer Rouge starved the population, forced them into heavy labor, and provided no medicine for the sick. There was also no proper education system during that era.

Regarding modern conflict, I am referring to the border dispute between Cambodia and Thailand, where Thailand has encroached upon Cambodian territory and occupied 14 locations belonging to us. I feel deeply unhappy that Thailand has invaded Cambodian land, especially since Cambodia did not provoke any conflict with them at all. Cambodia is a small country and does not possess as many weapons as Thailand, yet Thailand continues its aggression and has attempted to seize Cambodian territory for many generations.

I feel immense pity for the displaced people in the camps. Some are pregnant, some have newborn babies, and I especially pity the elderly who have already survived past wars only to face war once again. Their lives have been a constant cycle of fleeing from bombs and conflict.

I believe the government should resolve this conflict peacefully through legal channels. However, if legal means fail, war may be the only option left. Since Thailand invaded our land first, as the owners of the house, we have every right to defend ourselves and take back what belongs to us. If the country achieves full peace, I will study very hard—especially the history of war—to protect our nation from experiencing it again. I will tell my children and grandchildren to study hard and become knowledgeable so that neighboring countries cannot look down on us. I want to develop our country to be strong, or at least equal to other nations.

ENGLISH BELOW
ខ្ញុំឈ្មោះ ច្រិច វិបុល ភេទស្រី អាយុ១៨ឆ្នាំ រៀននៅថ្នាក់ទី១២ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុនសែនកំពង់លាវ។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍សប្បាយចិត្តនៅពេលបានចូលមកស្តាប់ការពន្យល់ មេរៀនរបស់លោកគ្រូ ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម និង ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា-ថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យខ្មែរក្រហម នៅពេលដែលលោកគ្រូបានពន្យល់ពីព្រឹត្តិការណ៍នីមួយៗ ខ្ញុំហាក់ដូចជាបានឃើញនូវព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នោះអ៊ីចឹង ដូចជា ការជម្លៀសប្រជាជនពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ ការបង្ខំឱ្យប្រជាជនធ្វើការងារលើសកម្លាំង ហើយនៅពេលដែលប្រជាជនឈឺ ពុំមានថ្នាំសង្កូវព្យាបាលទេ គឺមានតែថ្នាំមួយមុខគត់ គឺថ្នាំអាចម៍ទន្សាយ ដោយប្រជាជនឈឺអ្វី ក៏លេបថ្នាំនេះដែរ។ នៅក្នុងសម័យនោះដែរ ពេលប្រជាជនខុសអ្វីបន្តិចបន្តួច ក៏យកទៅកសាងដែរ។ ដូច្នេះ ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនបានរងទុក្ខនៅក្នុងរបបនោះ។ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលបច្ចុប្បន្ន ខ្ញុំបានទទួលចំណេះដឹងជាច្រើនពីលោកគ្រូទាក់ទងនឹងសង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា-ថៃ។ បើនិយាយអំពីគ្រួសារខ្ញុំវិញ ខ្ញុំមានឪពុកម្តាយ យាយតារស់នៅតាមព្រំដែន ដោយឪពុកខ្ញុំ រស់នៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ហើយចំណែកឯម្តាយរបស់ខ្ញុំវិញ រស់នៅ ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ រីឯខ្ញុំរស់នៅខេត្តព្រៃវែង ជាមួយមីងរបស់ខ្ញុំ។ ចំពោះរូបខ្ញុំផ្ទាល់ នៅពេលដែលមានសង្គ្រាមដូច្នេះ ខ្ញុំពិតជាមានការព្រួយបារម្ភចំពោះពួកគាត់ណាស់ ជាពិសេសយាយតារបស់ខ្ញុំ មានវ័យជរាអស់ហើយ ពិបាកនៅក្នុងការរត់គេចពីសង្គ្រាមណាស់។ នៅពេលផ្ទុះសង្គ្រាមម្តងៗ ឪពុកម្តាយ និង យាយតាខ្ញុំ តែងតែផ្តល់ដំណឹងមកកាន់ខ្ញុំ ហើយខ្ញុំ ពិតជាមានអារម្មណ៍ពិបាកចិត្ត ជាពិសេសខ្ញុំខ្លាចបាត់បង់ពួកគាត់ និង ខ្លាចពួកគាត់ជួបនូវគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយខ្លាំងណាស់។ ខ្ញុំ និង មីងរបស់ខ្ញុំបានឱ្យម្តាយខ្ញុំ ជម្លៀសមកខេត្តព្រៃវែងដែរ ប៉ុន្តែគាត់មិនមក។ គាត់បាននិយាយថា បើសិនជាត្រូវស្លាប់ ក៏ស្លាប់នៅទីនោះចុះ។ ម្តាយខ្ញុំ ក៏ធ្លាប់ធ្វើការជម្លៀសទៅកន្លែងផ្សេងៗដែរនៅពេលដែលមានសង្គ្រាមលើកទី១ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលកើតមានសង្គ្រាមលើកទី២ម្តងទៀត គឺគាត់មិនបានជម្លៀសទៅណាទៀតនោះទេ ព្រោះគាត់ធ្លាប់បានជម្លៀសច្រើនដងមកហើយ ទើបគាត់សម្រេចចិត្តថា នៅទីនោះតែម្តង ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ទៅ ប្រទេសកម្ពុជា បានបាត់បង់តំបន់ចំនួន១៤កន្លែងទៅថៃ។ ខ្ញុំពិតជាមានការសោកស្តាយណាស់ បើសិនជាអាច ខ្ញុំចង់ធ្វើជាទាហានដើម្បីការពារទឹកដី ទោះបីជាខ្ញុំត្រូវពលីដើម្បីជាតិ ក៏ខ្ញុំសុខចិត្តដែរ ព្រោះគោលបំណងរបស់ខ្ញុំ គឺខ្ញុំចង់ធ្វើជាប៉ូលីស ហើយខ្ញុំក៏ចង់ធ្វើជាទាហានដែរ។ ខ្ញុំចង់ការពារទឹកដី និង មិនចង់ឱ្យប្រទេសណាមួយ មកឈ្លានពាន ប្រទេសយើងទេ ហើយក៏មិនចង់ឱ្យបាត់បង់ទឹកដី ទៅប្រទេសណាផ្សេងទៀតដែរ ព្រោះទឹកដីកម្ពុជាមួយចំនួន ធ្លាប់បានបាត់បង់ទៅប្រទេសផ្សេងៗ អស់ច្រើនមកហើយ។ សម្រាប់គំនិតខ្ញុំផ្ទាល់ ដើម្បីទទួលបានទឹកដីចំនួន១៤កន្លែងមកវិញ ខ្ញុំមិនចង់ធ្វើសង្គ្រាមទេ។ ខ្ញុំចង់ចរចាដោយសន្តិភាព ដោយមិនបង្ហូរឈាម នាំឱ្យបាត់បង់កងទ័ព និង ប្រជាជន។ ប៉ុន្តែបើសិនជាអាចលះបង់ជីវិតរបស់ខ្ញុំមួយដើម្បីទទួលបានទឹកដីចំនួន១៤កន្លែងនេះមកវិញ គឺខ្ញុំសុខចិត្ត។ ជាចុងក្រោយ នៅពេលដែលប្រទេសមានសន្តិភាព ខ្ញុំត្រូវតែខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ យកចំណេះដឹង និង ជំនាញ ដើម្បីអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិឱ្យមានការរីកចម្រើន និង ធ្វើជាពលរដ្ឋល្អមួយរូប នៅក្នុងការថែរក្សា និងការពារទឹកដី។

Chrich Vibol, Female, 18 years old, Grade 12 student at Hun Sen Kampong Leav High School

I felt very happy to listen to the teacher’s explanation regarding Khmer Rouge history and the current history of the war between Cambodia and Thailand. Regarding the Khmer Rouge era, as the teacher explained each event, it was as if I could actually see them happening—the evacuation of people from one area to another and the forced labor beyond human endurance. When people fell ill, there was no proper medicine; there was only one kind, “rabbit-dropping medicine” (traditional herbal pellets), which people took regardless of their ailment. In that era, even a minor mistake would lead to someone being taken away for “re-education” (korsang). Most Cambodians suffered greatly under that regime.

Regarding modern history, I gained a lot of knowledge from the teacher about the war between Cambodia and Thailand. Speaking of my own family, my parents and grandparents live along the border; my father is in Battambang province, while my mother lives in Veal Veng district, Pursat province. I currently live in Prey Veng province with my aunt. Because of the war, I am deeply worried about them—especially my grandparents, who are very elderly and find it difficult to flee from conflict. Whenever fighting breaks out, my parents and grandparents always send word to me. I feel so distressed because I am terrified of losing them or having them meet with a serious accident.

My aunt and I asked my mother to evacuate to Prey Veng, but she refused to come. She said that if she must die, she will die there. My mother had already been displaced to various places during the first conflict; since she has been evacuated so many times before, she decided that for this second conflict, she would not move again and would stay put.

After the conflict ended, Cambodia lost 14 areas to Thailand. I feel such deep regret. If possible, I want to become a soldier to protect our territory; even if I have to sacrifice my life for the nation, I am willing. My goal is to become a police officer or a soldier because I want to protect our land and ensure no other country invades us. I don’t want to lose any more territory to other nations, as Cambodia has already lost so much land in the past.

In my opinion, to reclaim those 14 areas, I do not want war. I want peaceful negotiations without bloodshed, which leads to the loss of soldiers and civilians. However, if sacrificing my single life could win back those 14 areas, I would do it. Finally, when the country is at peace, I must strive to study hard to gain the knowledge and skills needed to develop the nation and be a good citizen who preserves and protects our land.

ENGLISH BELOW
ខ្ញុំឈ្មោះ គ្រី ប៉េងហុង ភេទប្រុស អាយុ១៨ឆ្នាំ រៀននៅថ្នាក់ទី១២ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែនកំពង់លាវ។ នៅក្នុងកម្មវិធី វេទិការនៅថ្នាក់រៀននៅក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានសិក្សាពីរបបខ្មែរក្រហម ដែលមានរយៈពេល៣ឆ្នាំ ៨ខែ២០ថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនជួបនូវការលំបាកជាច្រើន។ ខ្មែរក្រហម បានជម្លៀសប្រជាជន និង ធ្វើឱ្យប្រជាជនបែកបាក់ក្រុមគ្រួសារ។ លើសពីនេះទៅទៀត ខ្មែរក្រហម បានបង្អត់អាហារដល់ប្រជាជន និង បង្ខំប្រជាជនឱ្យធ្វើការលើសកម្លាំង។ ក្រៅពីរបបខ្មែរក្រហម ខ្ញុំមានការចាប់អារម្មណ៍នៅត្រង់សង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា និង ថៃ ដែលសង្គ្រាមនោះ បណ្តាលមកពីថៃចង់បានទឹកដីកម្ពុជា ធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និង របួសអស់ជាច្រើននាក់ ហើយ ប្រជាជនខ្លះត្រូវភៀសខ្លួន ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ។ បើនិយាយពីប្រជាជនកម្ពុជាដែលបានភៀសសឹក នៅតាមជំរំ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍អាណិតពួកគាត់ ដែលគាត់បានបាត់បង់ផ្ទះសំបែង ដីធ្លី ហើយគាត់ត្រូវមករស់នៅក្នុងជំរំ ដោយមិនសូវមានអាហារគ្រប់គ្រាន់ និង មិនមានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍សោកស្តាយដែល តំបន់ចំនួន១៤កន្លែងរបស់កម្ពុជា ត្រូវថៃ ចូលមកគ្រប់គ្រង។ ដើម្បីទទួលបានតំបន់ទាំង១៤កន្លែងមកវិញ យើងមានតែធ្វើការទូត ហើយបើសិនជាធ្វើការទូតហើយ នៅតែមិនទទួលបាននូវលទ្ធផល យើងអាចនឹងឈានទៅដល់ការធ្វើសង្គ្រាម។ បើប្រទេសយើងមានសន្តិភាពហើយ យើងគួរតែខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ ដើម្បីមានចំណេះដឹង ជួយដល់ការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។ លើសពីនេះ យើងគួររៀនសូត្រពីសង្គ្រាមឱ្យបានច្បាស់ ថាសង្គ្រាមបានផ្តល់ផលអវិជ្ជមានអ្វីខ្លះមកដល់ប្រទេសជាតិ។ ជាចុងក្រោយ ខ្ញុំសូមផ្តាំផ្ញើដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ ដើម្បីឱ្យប្រទេសជាតិមានការរីកចម្រើន និង ត្រូវសិក្សាឈ្វេងយល់ពីសង្គ្រាមឱ្យបានច្បាស់។

Kry Penghong, Male, 18 years old, Grade 12 student at Hun Sen Kampong Leav High School

During today’s classroom forum, I studied the Khmer Rouge regime, which lasted for 3 years, 8 months, and 20 days—a period that caused immense hardship for the people. The Khmer Rouge forced people to evacuate and caused families to be torn apart. Furthermore, they starved the population and coerced them into working beyond their physical limits.

Aside from the Khmer Rouge regime, I was particularly interested in the conflict between Cambodia and Thailand. This war resulted from Thailand’s desire for Cambodian territory, leading to many deaths and injuries among Cambodians, while others were forced to flee from place to place. Regarding the displaced Cambodians living in camps, I feel great pity for them; they lost their homes and land, and had to live in shelters without enough food or clean water.

I feel deep regret that 14 of Cambodia’s areas are now under Thai control. To reclaim these 14 areas, we must rely on diplomacy first. If diplomacy is conducted and still yields no results, we may eventually have to resort to war. If our country remains at peace, we should strive to study hard to gain the knowledge necessary to help develop our nation for the better. Additionally, we should study the history of war clearly to understand the negative impacts it has on a nation.

Finally, I would like to send a message to the next generation of youth: please strive to study hard so that our nation can prosper, and make sure to study and understand the history of war thoroughly.

Full report